تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تعامل «عقل و شهود» در شکل‌گیری فلسفۀ اشراق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه عرفان دانشگاه ادیان و مذاهب
چکیده
هر فلسفه‌ای یا به طور دقیق‌تر هر نظام فلسفی دارای نظام‌واره‌ای است که اصول اساسی آن فلسفه بر آن استوار و بنا شده است. در این میان فلسفۀ اشراق نیز از این قاعده بیرون نیست. این فلسفه بر اصولی استوار است که مهم‏ترین آنها عنصر «عقل و شهود» است. این مقاله بر آن است، نخست پس از تعریف حکمت و حکیم که شناخت این دو با شناخت عقل و شهود بی‌ارتباط نیست، عقل و شهود را، با توجه به گنجایش مقاله، به تفکیک -‌با توجه به دادة اشراقی در فلسفۀ اشراق‌- بررسی کند و سپس جایگاه این دو عنصر سازندۀ فلسفۀ اشراق را، با استناد به آثار خود شیخ اشراق تبیین و در ادامه، جایگاه اصلی این دو عنصر را در فلسفه ترسیم نماید. آن‌گاه به تبیین چگونگی تعامل بین عقل و شهود در ساختارسازی فلسفۀ اشراق پرداخته، با توجه به گنجایش مقاله به‎اختصار آن را بررسی کند.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع و مآخذ

    1. امین رضوی، مهدی؛ سهروردی و مکتب اشراق؛ ترجمۀ مجدالدین کیوانی؛ تهران: نشر مرکز، 1377.
    2. حافظ؛ دیوان حافظ؛ تهران: چاپ غنی و قزوینی، 1377.
    3. حائری یزدی، مهدی؛ اصول معرفت‌شناسی در فلسفۀ اسلامی: علم حضوری؛ ترجمۀ سیدمحسن میری؛ تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1391.
    4. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی؛ «المشارع و المطارحات»، مجموعه مصنّفات شیخ الاشراق؛ ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1380.
    5. _____؛ الحکمة الاشراقیّة؛ تحقیق و تصحیح محمد ملکی (جلال‌الدین)؛ ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دانشگاه ادیان و مذاهب، 1393.
    6. _____؛ الحکمة الاشراقیة؛ تحقیق و تصحیح محمد ملکی (جلال‌الدین)؛ ج2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دانشگاه ادیان و مذاهب قم، 1394.
    7. _____؛ «التلویحات اللوحیّة والعرشیة»، الحکمة الاشراقیة؛ تحقیق و تصحیح محمد ملکی (جلال‌الدین)؛ ج3، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و دانشگاه ادیان و مذاهب قم، 1394.
    8. _____؛ مجموعه مصنّفات شیخ اشراق؛ تحقیق سیدحسین نصر؛ ج3، تهران: انتشارات انجمن فلسفه و حکمت ایران، 2535.
    9. شهرزوری، شمس‌الدین؛ شرح حکمة الاشراق؛ تصحیح حسین ضیایی؛ تهران: [بی‌نا]، 1372.
    10. شیرازی، صدرالدین محمد؛ الحکمة المتعالیة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1981م.
    11. شیرازی، قطب‌الدین؛ شرح حکمة الاشراق؛ تهران، 1315.
    12. ضیایی تربتی، سیدحسین؛ «مشاهده، روش اشراق و زبان شعر: بحثی پیرامون نظام فلسفۀ اشراق شهاب‌الدین سهروردی»؛ ایراننامه، ش29، زمستان 1368.
    13. عابدی شاهرودی، علی؛ درآمدی بر چیستی فلسفۀ اسلامی؛ به کوشش ابراهیم علی‌پور؛ قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389.
    14. عین‌القضات، عبدالله بن محمد؛ التمهیدات؛ تصحیح عفیف عسیران؛ تهران: نشر دانشگاه تهران، 1341.
    15. مصباح یزدی، محمدتقی؛ شرح الاسفار الاربعة؛ به کوشش محمد سعیدی‌مهر؛ ج8، جزء اول، قم: انتشارات مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1393.
    16. هروی، محمدشریف نظام‌الدین احمد؛ انواریه؛ تحقیق و مقدمة سیدحسین ضیایی؛ تهران: انتشارات امیرکبیر، 1362.
    17. یزدان‌پناه، سیدیداللّه؛ حکمت اشراق: گزارش و سنجش دستگاه فلسفی شهاب‌الدین سهروردی؛ تهران: انتشارات سمت، 1389.

     

     

     

     

     

     

     

دوره 1، شماره 1
بهار 1401
صفحه 29-55

  • تاریخ دریافت 22 اسفند 1400
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش 28 اردیبهشت 1401