تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بررسی تفاوت نحوه علم به صور عقلی با صور حسی و خیالی از منظر ابن‌سینا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
موضوع این مقاله بررسی تفاوت نحوه علم به صور عقلی با صور حسی و خیالی نزد ابن‌سیناست. طبق آنچه مشهور است، علم به صور علمی نزد ابن‌سینا علمی حضوری و بلا­واسطه است. هدف از این مقاله، تمایز قایل شدن میان علم به صور معقول با علم به صور حسی و خیالی است. از متون ابن‌سینا چنین برداشت می‌شود که میان علم به صور معقول با علم به صور حسی و خیالی تفاوت وجود دارد. علم به صور معقول، علمی بی‌واسطه و حضوری است؛ در حالی که علم به صور حسی و خیالی، علمی باواسطه و حصولی است. چنین تمایزی به مبانی ابن‌سینا در هستی‌شناسی و علم‏النفس باز می‌گردد. ابن‌سینا با باور به اینکه اولاً صور معقول اموری مجردند و درنتیجه امکان علم بی‌واسطه به آنها وجود دارد و ثانیاً حقیقت و واقعیت اشیا را وجود و حیثیت وجودی آنها تشکیل می‌دهد، توانست علم حضوری به صور معقول را به اثبات برساند.
کلیدواژه‌ها

  1.  منابع و مآخذ

    1. آملی، محمدتقی؛ درر الفوائد؛ قم: اسماعیلیان، [بی‏تا].
    2. ابن‏سینا؛ التعلیقات؛ تحقیق عبدالرحمن بدوی؛ قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404ق، الف.
    3. ـــــ؛ الشفاء- الالهیات؛ تصحیح سعید زائد؛ قم: مرعشی نجفی، 1404ق، ب.
    4. ـــــ؛ الشفاء- الطبیعیات؛ تحقیق سعید زائد؛ چ2، قم: مرعشی نجفی، 1404ق، ج.
    5. ـــــ؛ الشفاء- المنطق؛ ج؛ قم: مرعشی نجفی، 1405ق.
    6. ـــــ؛ المباحثات؛ مقدمه و تحقیق از محسن بیدارفر؛ چ1، قم: بیدار، قم ، 1371.
    7. ـــــ؛ النجاة من الغرق فی بحر الضلالات؛ مقدمه و تصحیح محمدتقی دانش‏پژوه؛ چ2، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1379.
    8. ـــــ؛ المبدأ و المعاد؛ به اهتمام عبدالله نورانی؛ چ1، تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی، 1363.
    9. ـــــ؛ عیون الحکمه؛ مقدمه و تحقیق عبدالرحمن بدوی؛ چ2، بیروت: دارالقلم، 1980م.
    10. ـــــ؛ رسالة فی النفس و بقائها و معادها؛ مقدمه و تصحیح از فواد الاهوانی؛ پاریس: دار بیبلیون، 2007م.
    11. ارسطو؛ درباره نفس؛ ترجمه علیمراد داوودی؛ چ6، تهران: انتشارات حکمت؛ تهران، 1393.
    12. حسین‏زاده، محمد؛ کاوشی در ژرفای معرفت‌شناسی 2: منابع معرفت؛ قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1386.
    13. سربخشی، محمد؛ چیستی و ارزش معرفت‌شناختی علم حضوری؛ قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1394.
    14. کرد فیروزجائی، یارعلی؛ حکمت مشاء؛ قم: انتشارات حکمت اسلامی، 1393.
    15. طوسی، نصیرالدین؛ شرح الاشارات و التنبیهات (مع المحاکمات)؛ چ1، قم: نشر البلاغه، 1375.
    16. داودی، علیمراد؛ عقل در حکمت مشاء از ارسطو تا ابن‌سینا؛ چ2، تهران: انتشارات حکمت، 1389.

     

     

     

     

دوره 1، شماره 1
بهار 1401
صفحه 104-116

  • تاریخ دریافت 07 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری 05 آبان 1400
  • تاریخ پذیرش 05 آذر 1400