موضوع مقاله مقایسه تطبیقی جاودانگی در حکمت صدرایی و اندیشه علامه طباطبایی است. ملاصدرا بر اساس قاعده «النفس جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء» نفس را حقیقتی میداند که ابتدا مرتبهای جسمانی دارد و با حرکتی اشتدادی به مرتبه تجرد مثالی و مرتبه عقلی نایل میشود. او بدن انسان را همچون پوستهای میداند که با مرگ دنیوی، نفس آن را کنار میگذارد و در برزخ با مثالِ «جزئی» و در عالم عقل، عقل «جزئی» است. جاودانگی نزد ملاصدرا باقیبودن انسان به بقای جزئی است. علامه در مسئله جاودانگی شارح ملاصدرا نیست، بلکه نظر مستقلی در این خصوص دارد. از دیدگاه علامه انسان نه یک وجود سیال اشتدادی، بلکه واجد سه لایه وجودی است که هر لایه کار مختص به خودش را انجام میدهد. همه انسانها دارای ادراک عقلیاند؛ اما شهود عقلی –که وابسته به ایمان و تقواست- برای تعداد بسیار کمی از انسانهاست. همه انسانها افزون بر جاودانگی مثالی، جاودانگی عقلی نیز دارند. بدن پوسته نیست، بلکه ماده برای بدن دیگر و باقی است؛ این جاودانگی در بعد عملی انسان است.
ابنسینا؛ النفس من کتاب الشفاء؛ ط1، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1375.
اکبریان، رضا؛ حکمت متعالیه و تفکر فلسفی معاصر؛ تهران: انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا، 1386.
اکبریتبار، اعظم؛ تجرد و بقای نفس از دیدگاه علامه طباطبایی با تأکید بر تفسیر المیزان؛ استاد راهنما محمدرضا ارشادینیا، استاد مشاور احمد رزمخواه؛ دانشگاه حکیم سبزواری، پایاننامه کارشناسی ارشد، 1396.
حیدری کوچی، الهه؛ بقا و جاودانگی از نظر ملاصدرا، جان لاک و جان هیک؛ استاد راهنما علی حقی، استاد مشاور علیرضا کهنسال؛ دانشگاه فردوسی مشهد، پایاننامه کارشناسی ارشد، 1389.
داودی، علیمراد؛ عقل در حکمت مشاء؛ تهران: دهخدا، 1349.
سهروردی، شهابالدین یحیی؛ مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ الشوارع و المطارعات؛ چ2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1373.
ـــــ؛ آراء اهلالمدینة الفاضله؛ مقدمه و تعلیقه دکتر البیر نادر؛ چ2، بیروت: دار الشرق، 1995م.
فلوطین؛ مجموعه آثار، ترجمه محمدحسن لطفی؛ تهران: خوارزمی، 1366.
قیصرى رومى، محمد داوود؛ شرح فصوص الحکم؛ به کوشش سیدجلالالدین آشتیانى؛ چ1، تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.
موسوی، فاطمه؛ جاودانگی نفس از دیدگاه ملاصدرا و استاد فیاضی؛ استاد راهنما مهدی برهان؛ دانشکده الهیات و معارف اسلامی هدی، پایاننامه کارشناسی ارشد، 1397.
موسیوند، محسن؛ مبانی نظری جاودانگی انسان از دیدگاه فخررازی - ابنعربی و ملاصدرا؛ استاد راهنما صدرالدین طاهری، استاد مشاور قاسم پورحسن درزی؛ دانشگاه علامه طباطبایی، کارشناسی ارشد، 1388.
Aristotle; The Complete Works of Aristotle; edited by J. Barnes; Princeton: Princeton University Press,