1
پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه و دکترای تاریخ اسلام
2
هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
تبیین کارآمدی دین در تمام بخشهای زندگی بشری نیازمند بازشناسی مفاهیم مرتبط با ساختارها و سیستمهای اثرگذار در اداره جامعه مانند مفهوم تمدن میباشد که باید از منابع دین استنباط شود. از اینرو شناخت آسیبشناسی تمدنی از منظرِ قرآن کریم نیازمند بازخوانی آراء و نظرات مفسران در این باره است. نگاه تفسیری علامه طباطبایی در تفسیر المیزان در زمینه آسیبشناسی تمدنی نوآوری و جامعیت ویژهای دارد که با تلفیق نگاه فلسفی بر تمدن و تاریخ صورت گرفته است. در مقاله حاضر، آسیبشناسی تمدنی در اندیشه علامه واکاوی گردیده است و با روش توصیفی – تحلیلی دیدگاه ایشان بیان شده است. این مفسر شهیر معاصر در ذیل آیات مربوط به سرنوشت و اقوام و ملل گذشته به بیان دیدگاه قرآن درباره انحطاط جوامع از جایگاه والای انسانی و صراط مستقیم و خط سیر الهی پرداخته و متمدن بودن جوامع را تنها در پیشرفت مادی ندانسته و انحطاط اخلاقی و معنوی را سقوط حقیقی آنها میداند و علل آن را در فساد، انحراف از مسیر فطرت، کفران نعمت، ظلم و ستم، اسراف و تبذیر، خیانت، ترک امر به معروف و نهی از منکر، تکذیب آیات خدا معرفی میکند.