تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تبیین و تحلیل رابطه‌ی حواس ظاهری با حکم در قضایا در فلسفه اسلامی با رویکرد تاریخی-منطقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدیرگروه علم دینی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی
2 دانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم
چکیده
پیروان فلسفه‌ی اسلامی باید نسبت خویش را با حس و تجربه مشخص نمایند تا بتوانند به رشد، روزآمدی و در موارد فراوانی به تولید دست یابند و خود را به عنوان جریانی زنده و پویا به جهان فلسفه معرفی نمایند. یکی از مباحث مطرح در فلسفه‌ی معرفت؛ مسئله‌ی رابطه‌ی حواس ظاهری با حکم در قضایا است. این مقاله با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و بهره‌گیری از روش‌های توصیفی، تحلیلی و استدلالی و رویکردهای تاریخی و منطقی درپی پاسخ به این پرسش‌ها است که: دیدگاه‌های فلاسفه‌ی اسلامی در خصوص رابطه‌ی حواس ظاهری با حکم در قضایا چیست؟ و نظریه‌ی مختار در این مسئله چگونه است؟ نتیجه اینکه مسئله مذکور از سوی فلاسفه‌ی اسلامی به صورت جدی مورد توجه واقع نشده است. یکی از راه‌های شناخت این رابطه که مورد توجه ما نیز هست، تحلیل از طریق مراحل شناخت تصدیقی و گزاره-ای است.ه صورت جدی مورد توجه واقع نشده است. یکی از راه‌های شناخت این رابطه که مورد توجه ما نیز هست، تحلیل از طریق مراحل شناخت تصدیقی و گزاره-ای است.
کلیدواژه‌ها

  1. منابع و مآخذ

    1. ابن­سینا؛ التعلیقات؛ تحقیق عبدالرحمن بدوی؛ بیروت: مکتبة الاعلام الاسلامى، 1404ق، الف،
    2. ـــــ، الشفاء (الطبیعیات)؛ تحقیق سعید زاید؛ قم: مکتبۀ آیۀالله المرعشی، 1404ق، ب.
    3. ـــــ، الشفاء (المنطق)؛ تحقیق سعید زاید و...؛ قم: مکتبۀ آیۀالله المرعشی، 1404ق، ج.
    4. بابایی، مهدی؛ «حکم در منطق و فلسفه»، معارف عقلی؛ ش5، 1386.
    5. بهمنیار؛ التحصیل؛ تصحیح و تعلیق مرتضی مطهری؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران: 1375.
    6. جوادی آملی، عبدالله؛ رحیق مختوم؛ قم: اسراء، 1382.
    7. حسین­زاده، محمد؛ منابع معرفت؛ قم: مؤسسه امام خمینی€، 1394.
    8. حلی (علامه حلی)، حسن بن یوسف و نصیرالدین طوسی؛ الجوهر النضید؛ محسن بیدارفر؛ قم: انتشارات بیدار، 1371.
    9. رازی (فخر رازی)، فخرالدین؛ شرح عیون الحکمة؛ مقدمه و تحقیق محمد حجازی و احمد علی سقا؛ تهران: موسسة الصادق، 1373.
    10. ـــــ؛ المباحث المشرقیة فی علم الالهیات و الطبیعیات؛ قم: بیدار، 1411ق.
    11. رازی، قطب­الدین؛ تحریر القواعد المنطقیة فی شرح الرسالة الشمسیة؛ محسن بیدارفر؛ قم: انتشارات بیدار، 1384.
    12. شیرازی، قطب­الدین؛ شرح حکمة الاشراق؛ عبدالله نورانی و مهدی محقق؛ تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1383.
    13. صدرالمتألهین؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1410ق.
    14. ـــــ؛ «تعلیقات بر حکمة الاشراق»، ضمن شرح حکمة الاشراق قطب­الدین شیرازی؛ سیدمحمد موسوی؛ تهران: حکمت، 1394
    15. ـــــ؛ التنقیح فی المنطق؛ تصحیح و تحقیق غلامرضا یاسی­پور؛ تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، 1378
    16. ـــــ؛ العرشیة؛ تصحیح غلامحسین آهنى؛ تهران: مولى، 1361.
    17. ـــــ؛ المبدأ و المعاد؛ قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، 1380.
    18. صلیبا، جمیل؛ فرهنگ فلسفی؛ ترجمه منوچهر صانعی؛ تهران: حکمت، 1366.
    19. طباطبایی، محمدحسین؛ «اصول فلسفه و روش رئالیسم»، در: مرتضی مطهری، مجموعه آثار استاد مطهری؛ ج6، تهران: صدرا، 1379.
    20. ـــــ؛ تفسیر المیزان؛ ج1، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1339.
    21. ـــــ، نهایة الحکمة؛ 2جلدی، تحقیق و تعلیق عباس­علی الزارعی السبزواری؛ قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1428ق.
    22. طوسی، نصیرالدین؛ اساس الاقتباس؛ تهران: دانشگاه تهران: 1361.
    23. ـــــ؛ تلخیص المحصّل؛ بیروت: دار الاضواء، 1405ق.
    24. ـــــ؛ شرح الإشارات و التنبیهات؛ قم: نشر البلاغة،
    25. کاتبی قزوینی؛ الرسالة الشمسیة فی تحریر القواعد المنطقیة؛ قم: بیدار، 1384.
    26. مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1366.
    27. مطهرى، مرتضى؛ مجموعۀ آثار؛ تهران: صدرا، 1376.
    28. مؤمنی شهرکی، حسام­الدین و دیگران؛ «تبیین و تحلیل نقش حس و تجربه در مراحل شناخت تصدیقی در نگاه صدرالمتألهین»، دوفصلنامه پژوهشهای معرفت­شناختی؛ س10، ش21، بهار و تابستان 1400.
    29. ناییجی، محمدحسین؛ ترجمه و شرح نفس شفا؛ قم: انتشارات موسسه امام خمینی€، 1396.

  • تاریخ دریافت 21 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 05 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 06 دی 1401