تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تلقیّ «ویژگی بنیاد» از امر فیزیکال در تعریف فیزیکالیسم باتوجه به جدیدترین دیدگاه فلاسفه اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار موسسه آموزش پژوهشی امام خمینی.
چکیده
دیده‌گاه های متنوعی له و علیه فیزیکالیسم نوشته شده و نوشته می‌شود. اما لازمه سنجش دقیق فیزیکالیسم، داشتن تلقیّ صحیح از فیزیکالیسم است. در مقاله حاضر فارغ از نقد فیزیکالیسم، می‌خواهیم به تلقیّ صحیحی از فیزیکالیسم برسیم. در این بین فهم چیستی امر فیزیکال در تعریف فیزیکالیسم نقش کلیدی بازی می‌کند؛ دو تلقیّ مشهور از امر فیزیکال وجود دارد: «شئ بنیاد» و «نظریه‌بنیاد». در تلقیّ اول، امر فیزیکال، بر الگوی اشیاء نمونه‌وار فیزیکی تعریف می‌شود؛ یعنی امری فیزیکی است که ویژگی اشیاء شاخص فیزیکی را داشته باشد و در تلقی دوم، امری فیزیکی است که علم فیزیک از آن بحث کند. در مقاله حاضر نشان خواهیم داد، هر دو تلقیّ دچار مشکل‌اند و باید تلقیّ سومی را در فهم امر فیزیکال، جایگزین دو تلقی مذکور کنیم. به اعتقاد ما تلقیّ صحیح، تلقی «ویژگی بنیاد» است ازبین تلقی های ویژگی بنیاد، جدیدترین نظریات در مورد تمایز مادی-مجرد متعلقّ به استاد فیاضی است که ویژگی معیار امر فیزیک را محسوس بودن معرفی می نماید ما ضمن نقد دیدگاه ایشان، درنهایت «استعداد تحقق درجهان فیزیک» را ما به عنوان فرق فارق و اصیل بین امر فیزیکی و غیرفیزیکی معرفی کرده‌ایم که دراین بین به نتائج دیگری هم رسیده‌ایم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. استولیار، دنیل؛ فیزیکالیسم؛ ترجمه یاسر پوراسماعیل؛ تهران: ققنوس، 1394.
  2. خاتمی، محمود؛ فلسفه ذهن؛ تهران: انتشارات علم، 1387.
  3. سادات منصوری، محمد؛ معرفت و ذهن: درآمدی بر معرفت‌شناسی و فلسفه ذهن؛ ناشر کتاب ارجمند، ۱۳۹۹.
  4. صبوحی، علی و احمدرضا همتی مقدم؛ نظریه‌های مادی­انگارانه ذهن؛ قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1391.
  5. طباطبایی، محمدحسین؛ اصول وروش فلسفه رئالیسم؛ شرح استاد شهید مطهری؛ تهران: انتشارات صدرا، 1388.
  6. ـــــ؛ نهایة الحکمة؛ صححه و علقّ علیه غلامرضا الفیاضی؛ قم: مؤسسه آموشی و پژوهشی امام خمینی€، 1386.
  7. مسلین، کیت؛ در آمدی بر فلسفه ذهن؛ ترجمه مهدی ذاکری؛ قم: انتشارات علوم و فرهنگ اسلامی، 1391.
  8. مصباح یزدی، محمدتقی؛ آموزش فلسفه؛ ج2، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1378.
  9. غیاثوند، مهدی؛ تحویل گرایی و فیزیکالیسم؛ تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1398.
  10. مندیک، پیت؛ کلیدواژه‌های فلسفه ذهن؛ ترجمه محمدحسن ترابی؛ تهران: نشر نویسه پارسی، 1395.
  11. نبویان، محمدمهدی؛ جستارهایی در فلسفه اسلامی؛ ج3، قم: انتشارات مجمع عالی حکمت، 1397.
  • Hempel; "Comments on Goodmans Ways of Worldmaking", in: Synthese; vol.45, 1980.
  • Lewis, D.; ‘How to Define Theoretical Terms’, Journal of Philosophy; 67, 1970.
  • ـــــ; “New Work for a Theory of Universals; Australasian Journal of Philosophy, 61(4): 343–377, 1983.
  • Spurrett and D. papineau; "A note the completeness physics", Analysis, vol.59, 1999.
  • Stoljar; “Physicalism”, Stanford; 2009.

 

  • تاریخ دریافت 14 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 25 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 30 اردیبهشت 1402