تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بازخوانی اندیشه آیت الله جوادی آملی در باره انسان کامل و ضرورت آن با خلافت الهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم انسانی، گروه فلسفه و حکمت و منطق رشته فلسفه و کلام اسلامی
چکیده
انسان و انسان‌شناسی مقوله غیر قابل کتمان در طول تاریخ بشری بوده است؛ و ترسیم حقیقی از جایگاه او در منظومه آفرینش سرلوح ادیان توحیدی می‌باشد. بر پایه دیدگاه منیع و اندیشه رفیع علامه جوادی آملی حقیقت انسان «حیّ متأله» است که در بستر آموزه‌های دینی به تکامل می‌رسد، و غایت امکانی قوس صعود بشری«انسان کامل» می‌باشد. و در ادبیات حکما و عرفای همچون ابن‌عربی و ملاصدرا به آن پرداخته شده است؛ آنها انسان کامل را مظهر تمام صفات کمالی و جمالی خداوند می‌دانند؛ آن‌گونه که ابن‌عربی مبتکر اصطلاح «انسان کامل» در ادبیات اسلامی قلمداد شده است. در تحقیق حاضر، ضرورت انسان کامل نسبت آن با خلافت الهی به صورت توصیفی- تحلیلی با تأکید بر اندیشه جوادی آملی بر این نتیجه رهنمون گردیده که مقصود از خلقت آفرینش و پهنه‌گیتی، انسان کامل است و از لازمه خلافت مطلقه الهی، انسان کامل شدن است، از این جهت، انسان کامل قطعاً خلیفه خداست، به‌طوریکه اگر عالم خالی از انسان کامل شود، عمر آن به پایان می‌رسد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


  1. منابع و مآخذ

    1. ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1393). شعاع اندیشه و شهود در فلسفه سهروردی. تهران: انتشارات حکمت.
    2. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله ( ۱۳۷۵). الاشارات والتنبیهات. قم: انتشارات البلاغة.
    3. امین رضوی، مهدی (1391). سهروردی و مکتب اشراق. تهران: نشر مرکز.
    4. برگسون، هانری (1368). پژوهش درنهاد زمان و اثبات اختیار. علی‌قلی بیانی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    5. برگسون، هانری (1371). تحول خلاق. علی‌قلی بیانی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    6. بوخنسکی، ا. م. (1387). فلسفه معاصر اروپائی. ترجمه شرف‌الدین خراسانی، چاپ چهارم، تهران: شرکت انتشارات علمی وفرهنگی.
    7. زرمان، تئودور اوی (1377). مسائل تاریخ فلسفه. ترجمه پرویز بابایی، تهران: انتشارات نگاه.
    8. جان‌محمدی، محمدتقی (1395). معرفت شهودی و عقلانی در حکمت اشراقی. فصلنامه عرفان اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، ص10-39.
    9. حقیقت (رفیع)، عبدالرفیع (1378). سهروردی شهید فرهنگ ملی ایران. چاپ اول، تهران: انتشارات بهجت.
    10. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1372الف). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح هانری کربن، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    11. سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1355ب). حکمت اشراق. ترجمه دکتر سیدجعفر سجادی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    12. سعیدی، حسن (1380). عرفان در حکمت اشراق. تهران: نشر دانشگاه شهید بهشتی.
    13. سنفورد، شوارتس (1383). آنری برگسون. خشایار دیهیمی، تهران: نشر ماهی.
    14. شایان‌فر، شهناز، و همکاران (1395). معنا‏شناسی شهود از دیدگاه سهروردی و کارکرد‏های آن، فصلنامه عرفان اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، دی، ش50، ص19-1.
    15. کاپلستون، فردریک (1384). تاریخ فلسفه. ج9، عبدالحسین آذرنگ و سیدمحمود یوسف‌ثانی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
    16. کامپانی، کریستیان دولا (1382). تاریخ فلسفه در قرن بیستم. ترجمه باقر پرهام، تهران: انتشارات آگه.
    17. مجتهدی، کریم(1386). فلسفه و فرهنگ. مجموعه مقالات و سخنرانی‌ها، به کوشش محمد منصور هاشمی، تهران: نشر کویر.
    18. معلمی، حسن (1387). فلسفه اشراق. تهران: نشر سازمان مطالعه و تدوین کتب درسی (سمت).
    19. یزدان‌پناه، یدالله، (1391). حکمت اشراق. ﺗﺤﻘﯿـﻖ و نگارش مهدی علی‌پور، تهران: انتشارات حوزه و دانشگاه.
    20. ذهنی تهرانی، سیدمحمدجواد (1392). انیس الطالبین (ترجمه آداب المتعلمین). قم: انتشارات حاذق.
    21. Bergson, Henri (2008). Time and Free Will: An Essay On the Immediate Data of Consciousness. Cosimo Classics. Hardcover, Language English, ISBN: 1605205710.
    • Bergson, Henri (1992). The Creative Mind. tr. Mabelle L. Andison, New York: The Citadel Press, 1992 [1946], translation of La Pensée et le mouvant.
    • Bergson, Henri, (1994). Creative eveloution. Trand: Arthur Mitchell, New York: The Modern Library.
    • Lawlor, Leonard (2003). The Challenge of Bergsonism - Phenomenology, Ontology, Ethics. Continuum.
    • Russell, bertrand (1914). philosophy of Bergson. with a reply By Mr. H. Wildoncarr, London: macmilan and co.
دوره 2، شماره 6 - شماره پیاپی 6
تابستان 1402
صفحه 141-171

  • تاریخ دریافت 11 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 26 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 30 شهریور 1402