تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بررسی نقدهای سیدجلال‌الدین‌آشتیانی بر نظریه معادجسمانی غیاث‌الدین‌منصوردشتکی و آقا‌علی‌مدرس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دانشگاه علامه طباطبائی
2 استاد تمام گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
از چالش‌های اصلی معادجسمانی اشکال تناسخ است. میرغیاث‌الدین‌منصوردشتکی و آقاعلی‌مدرس‌زنوزی با طرح نوعی ارتباط میان نفس و بدن پس از مرگ خواسته‌اند از اشکال تناسخ رها شوند، میرغیاث‌الدین‌منصوردشتکی برای نفس دو نوع تعلق قائل شده است، که در زمان حیات و موت یکی از این دو تعلق برقرار است، آقاعلی‌مدرس‌زنوزی نیز قائل شده است که نفس در زمان حیات ودایعی در بدن باقی می‌گذارد که حتی پس از مرگ همراه بدن باقی هستند. سیدجلال‌الدین‌آشتیانی هر دو رأی را به شدت مورد انتقاد قرار داده است و خود نظر ملاصدرا یعنی محشور شدن نفس همراه با جسم مثالی را برگزیده است. در این مقاله با روش تحلیلی و توصیفی نظرات غیاث‌الدین‌منصور و آقاعلی تقریر شده است و نسبت این دو رأی به یکدیگر توضیح داده شده است، همچنین نقدهای آشتیانی به صورت منقح و منظم ذکر گردیده است و با ارزیابی مبانی این نقدها مشخص شده است که چون آشتیانی با مبانی صدرایی به نقد پرداخته است، این نقدها به طور کامل به آقاعلی به عنوان حکیمی صدرایی وارد است، اما غیاث‌الدین می‌تواند به این نقدها ملتزم نباشد، اگرچه قول غیاث‌الدین دچار خللی مهم‌تر یعنی مطرح کردن ادعایی بدون دلیل است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. قرآن کریم

    1. آشتیانی، سیدجلال‌الدین (1370). شرح مقدمه قیصرى بر فصوص‌الحکم، چاپ سوم، تهران، انتشارات امیرکبیر.
    2. آشتیانی، سیدجلال‌الدین (1381)، شرح بر زادالمسافر. چاپ سوم، قم، بوستان کتاب.
    3. آشتیانی، سیدجلال‌الدین (1394). شرح‌حال و آرای فلسفی ملاصدرا، چاپ ششم، قم، بوستان کتاب.
    4. بهایی لاهیجی، محمد بن محمد سعید (1372). رساله نوریه در عالم مثال، محقق و مصحح و مقدمه‌نویس: آشتیانی، سیدجلال‌الدین، تهران، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
    5. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1363). المبدأ و المعاد، محقق نورانی، عبدالله، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران، دانشگاه مک گیل.
    6. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1376). الإلهیات من کتاب الشفاء، محقق حسن‌زاده آملی، حسن، چاپ اول، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    7. اکبری، رضا و عارفی شیرداغی، محمد اسحاق، (1389). «معاد جسمانی از نظر آقاعلی مدرس‌زنوزی و علامه طباطبایی»، آموزه‌های فلسفه اسلامی، شماره نهم، صص39-54.
    8. خرازی، محسن (1431)، بدایة المعارف الالهیة، چاپ نوزدم، قم، مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین بقم المشرفة.
    9. دشتکی، غیاث‌الدین منصور (1386)، مصنفات غیاث‌الدین منصور حسینی دشتکی. تصحیح عبدالله نورانی، چاپ اول، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
    10. راغب اصفهانی، حسین (1412)، مفردات الفاظ القرآن. چاپ اول، بیروت، دارالقلم.
    11. سهروردی، یحیی (1372)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، مصححان کربن، هانری؛ حبیبی، نجف قلی؛ نصر، حسین، تهران، پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.
    12. صدرا، محمد بن ابراهیم (1368)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، قم، مکتبة المصطفوی.
    13. طبرسی، احمد (1403)، الإحتجاج على أهل اللجاج‏، مصحح خرسان، محمدباقر. مشهد، نشر مرتضی.
    14. عبودیت، عبدالرسول (1391). درآمدی به نظام حکمت صدرائی، جلد سوم، چاپ اول، قم، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
    15. قمی اویلی، محمد (1398). «نقش و جایگاه روح بخاری در ارتباط نفس و بدن در علم‌النفس فلسفی» (دیدگاه‌های ابن‌سینا، شیخ اشراق، صدرالمتألهین)، نسیم خرد. سال پنجم، شماره دوم، صص83-94.
    16. کلینى، محمد (1407)، الکافی، مصحح غفارى، علی‌اکبر، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
    17. مدرس‌زنوزی، علی (1378)، مجموعه مصنفات حکیم آقاعلی مدرس طهرانی، مقدمه و تنظیم و تصحیح کدیور، محسن، چاپ اول، تهران، اطلاعات.

     

  • تاریخ دریافت 04 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 04 مرداد 1403