داستانِ دقوقی تبیینِ تمثیلیِ قاعده «کل شیء» و بلکه ذکرِ وحدتِ وجود به لحن و سیاقِ اختصاصیِ عرفانِ مولوی است؛ بیآنکه لازم باشد او را وحدتِ وجودیِ عرفان نظری بدانیم. نسبتِ داستانِ دقوقی به مثنوی، نسبتِ قاعدهی «کل شیء» به عرفانِ ابنعربی است که هر کس به مدلول و معنای آنها توجه نداشته باشد نتوانسته است جانمایهی عرفان نظری و نیز مثنوی معنوی را دریابد. مقالهی حاضر معتقد است علی رغم تفاوت های زیادی که میانِ عرفان ابن عربی و عرفان مولوی وجود دارد اما توحیدِ حق تعالی اساسیترین مفهومی است که هر دو مکتب حول آن شکل گرفتهاند.
مهمترین تمثیلهایی که در داستانِ دقوقی به کار رفتهاند، شمع = نور، درخت و انسان هستند. وجه اشتراکِ مهمِ تمثیلهای یاد شده این است که: هر سه قایم و ایستاده و راستقامتاند: و این با مسیرِ طول و عمقِ هستی تناسب دارد. هر سه با سوختن نسبتی دارند؛ و در عینِ حال هر سه با تزکیه مرتبطاند.
هستی با نور یکی است و نور از اسمای الهی است. نور و وجود، وحدتِ محضاند و همهی کثرات، ظهورِ همین وحدتاند؛ حقیقت انسان حقیقت نوری است.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1361). إیقاظالنائمین، ایران، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه.
مولوی، مولانا جلالالدین محمد بلخى (1384). دیوان کبیر شمس، جلد 1، چاپ اول، تهران، طلایه.
نظامی باخرزی، عبدالواسع (1371). مقامات جامی، تهران، نشر نی.
یثربی، سیدمحمدجواد؛ یوسف ثانی، سید محمود و زارع، محمدامین (1398). «تبیین و تحلیل اصل «کل شیء فیه کل شی ء» به سه قرائت در آثار عرفانی امامخمینی»، جاویدان خرد؛
فضیلت,یوسف . (1403). قاعدهی «کل شیء فی کل شیء» در عرفان ابنعربی، داستان دقوقی مثنوی. تاریخ فلسفه اسلامی, 3(12), 129-155. doi: 10.22034/hpi.2024.477419.1101
MLA
فضیلت,یوسف . "قاعدهی «کل شیء فی کل شیء» در عرفان ابنعربی، داستان دقوقی مثنوی", تاریخ فلسفه اسلامی, 3, 12, 1403, 129-155. doi: 10.22034/hpi.2024.477419.1101
HARVARD
فضیلت یوسف. (1403). 'قاعدهی «کل شیء فی کل شیء» در عرفان ابنعربی، داستان دقوقی مثنوی', تاریخ فلسفه اسلامی, 3(12), pp. 129-155. doi: 10.22034/hpi.2024.477419.1101
CHICAGO
یوسف فضیلت, "قاعدهی «کل شیء فی کل شیء» در عرفان ابنعربی، داستان دقوقی مثنوی," تاریخ فلسفه اسلامی, 3 12 (1403): 129-155, doi: 10.22034/hpi.2024.477419.1101
VANCOUVER
فضیلت یوسف. قاعدهی «کل شیء فی کل شیء» در عرفان ابنعربی، داستان دقوقی مثنوی. تاریخ فلسفه اسلامی, 1403; 3(12): 129-155. doi: 10.22034/hpi.2024.477419.1101