تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تبیین رابطه اخلاق و اقتصاد در مدینه فاضله فارابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد رشته فلسفه و کلام دانشکده الهیات دانشگاه تهران
2 استاد تمام گروه فلسفه وکلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران
چکیده
مساله پژوهش حاضر تبیین نسبت اقتصاد با اخلاق در نظام فکری فارابی است. او مدینه‌ها را به دو دسته عمده فاضله و جاهله تقسیم می‌کند و سپس به بحث از انواع فضایل می‌پردازد. ابونصر فارابی تصریح می‌کند انسان باید بکوشد خود را به زینت فضائل آراسته سازد و از رذایل و صفات ناپسند دوری جوید. فضائل به چهار دسته اصلی تقسیم می‌شوند که فضائل اخلاقی و فضائل عملی به معنای ایجاد فضائل جزئی در امت‌ها و اصناف، بخشی از آن‌ها به شمار می آیند. فارابی علاوه بر تاکید بر اکتساب فضائل اخلاقی و عملی، به مباحث اقتصادی و معیشتی عطف توجه می کند و در رساله سیاست تصریح دارد که انسان مکلف است در به دست آوردن مال و ثروت مبالغه کند و در کسب جاه و موقعیت های اجتماعی مجاهده ورزد. به این ترتیب فارابی تلاش در کسب مال و موقعیت های اجتماعی را در تعارض با اخلاق نمی داند، بلکه از وظایف اخلاقی افراد مدینه فاضله به شمار می آورد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


روحانی، مصطفی (1354). تحقیق و ترجمه رساله تحصیل و سعادت فارابی، استاد راهنما مرتضی مطهری، دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران، چ 1، مؤسس پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
شیخو، لویس (1985). مقالات فلسفیه لمشاهیر المسلمین و النصاری، چ 3، قاهره: دارالعرب للبستانی.
عمید، حسن (1399). فرهنگ عمید، چاپ دوم، تهران، انتشارات میلاد.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1361). اندیشه‌های اهل مدینه فاضله، ترجمه و تحشیه سیدجعفر سجادی، چ 2، تهران: کتاب‌خانه طهوری.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1345). تحصیلالسعادة، حیدرآباد دکن: مطبعه مجلس دایرةالمعارف العثمانیه.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1405 ق). تنبیه علی سبیل السعادة، حققه و قدم له و علق علیه جعفر آل‌یاسین، الطبعة الأولی، دار المناهل.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1971 م). الحروف قدم له و وضع حواشیه؛ ابراهیم شمس‌الدین، دار الکتاب العلمیه، بیروت‌ـ‌لبنان.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1385). سیاست مدنیه، ترجمه سیدجعفر سجادی، چ 1، تهران: انجمن فلسفه ایران.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (۱۳۷۱). سیاست مدنیه، ترجمه سیدجعفر سجادی، چ 2، تهران: انجمن فلسفه ایران.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1382). فصول منتزعه، ترجمه حسن ملکشاهی، چ 1، تهران: انتشارات سروش.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1981). فلسفه ارسطو طالیس، حققه و قدم له و علق علیه محسن مهدی، بیروت: دار مجله شعر.
فارابی، ابونصر محمدبن محمد (1344 ق). مسائل متفرقه، حیدرآباد دکن: مجلس دایرةالمعارف انتظامیه المکائنه فی الهند.
کاظمی آذربایجانی، زین‌العابدین (1366). اخلاق از نظر حکیم فارابی، اصفهان: بی‌نا.
مجلسی، محمدباقر (1390). بحارالانوار، جلد 16، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر (1390). بحارالانوار، جلد ۷۰، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مفتونی، نادیا (1400). اقتصاد فرهنگ و رسانه فاضله فارابی، چ 1، انتشارات سروش.
Maftouni, Nadia and Mahmoud Nuri, “Evolution of Perception: Farabi to Avicenna”, History of Islamic Philosophy, vol. 3, no 9, 47-61.

  • تاریخ دریافت 13 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 25 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1403