تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بازخوانی رویکرد دینی وفلسفی سهروردی به مفهوم نور از منظراستعاره شناسی بلومنبرگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجه دانشگاه علامه طباطبائی
2 دانشجوی دکتری دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجه دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
این پژوهش به بازخوانی مفهوم نور در فلسفه سهروردی با رویکرد استعاره‌شناسی هانس بلومنبرگ می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، بازخوانی مفهوم نور در نظام فلسفی سهروردی، براساس استعاره‌شناسی بلومنبرگ است. در بادی امر، جایگاه و نقش محوری مفهوم نور در آثار سهروردی و نظام فلسفی او مورد بررسی قرار می‌گیرد. بعد از آن خوانش رایج از سهروردی از منظر زبان‌شناسی و در تاریخ علم بلاغت مورد اشاره قرار می‌گیرد و سپس خوانش ملاصدرا از سهروردی تحلیل می‌شود. در بخش خوانش بدیل، با بهره‌گیری از رویکرد استعاره‌شناسی بلومنبرگ، استعاره نور در فلسفه سهروردی مورد بازخوانی قرار می‌گیرد. این پژوهش نشان می‌دهد که که خوانش رایج از سهروردی دارای کاستی‌هایی است. براساس نظر بلومنبرگ نور به عنوان استعاره مطلق بازخوانی می‌گردد. استعاره مطلق نور دارای کارکرد نظری و عملی است. از حیث نظری همچون استعاره‌ای برای گسست و پیوست، و از حیث عملی راهی برای دیالوگ میان سنتها است. همچنین در داستان رستم و اسفندیار، بازخوانی میتوس در لوگوس، و در عقل سرخ، نمایانگر خرد آدمی در جهان است.
کلیدواژه‌ها

ابن‌سینا، الشیخ الرئیس (1908 م). تسع رسایل فی الحکمة و الطبیعیات، مصر: مطبعه هندیه.
ارسطو (1948). نامه ارسطوطالیس درباره هنر شعر، مترجم سهیل افنان، لندن: ناشر لوزاک و کمپانی ال. تی. دی.
اسمیت، ویلیام (1387). «شکل‌گیری یک کتاب درسی (شکل‌گیری یک کتاب درسی بلاغت در قلمرو فرهنگ اسلامی)»، مترجم ناصرقلی سارلی، پژوهش و نگارش کتب دانشگاهی، ش 19 ISC، صص 32-51.
التستری (1425 ق). تفسیر القرآن العظیم، حققه طه عبدالرئوف سعد و حسن محمد علی، الطبعة الاول، دارالحرم للتراث.
دینانی، غلامحسین (1395). حکمت خسروانی، تهران: نشر وایا.
سجادی، سید جعفر (1376). شرح رسائل فارسی سهروردی، تهران: انتشارات سوره مهر.
السلمی (1421 ق). حقائق التفسیر القرآن العزیز، تحقیق سید عمران، الجزء الثانی، بیروت: دارالکتب العلمیه.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1372 ق). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه هانری کوربن، ج 1، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1373 ق). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه هانری کربن، ج 2، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1373 ق). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح سید حسین نصر، ج 3، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1385). المشارع و المطارحات، تصحیح دکتر مقصود محمدی و اشرف عالی‌پور، نشر حق یاوران.
سهروردی، شهاب‌الدین یحیی (1427 ق). التنقیحات فی اصول الفقه، حققه دکتور عیاض‌بن نامی السلیمی، مکتبه الرشد ناشرون.
السید شیخون، محمود (1415 ق). الاستعاره نشأتها و تطورها، الطبعة الثانیه، دارالهدایه للطباعه و النشر و التوزیع.
شهرزوری، شمس‌الدین محمد (1372). شرح حکمة‌الاشراق، تصحیح حسین ضیایی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ضیایی، حسین (1389). شهاب‌الدین سهروردی: بنیان‌گذار مکتب اشراق، مترجمان دکتر یوسف شاقول و سیما نوربخش، انتشار یافته در کتاب: تاریخ فلسفه اسلامی، ج دوم، زیر نظر سید حسین نصر و الیور لیمن، جمعی از مترجمان، ویراستار سید مصطفی شهرآیینی، تهران: مؤسسه انتشارات حکمت.
فارابی، ابونصر (1408ق). المنطقیات، به کوشش محمد تقی دانش‌پژوه، قم.
فرامرز قراملکی، احد (1386). «مطالعه موردپژوهانه در نوآوری شیخ اشراق در منطق المشارع و المطارحات (به بهانه تصحیح منطق المشارع و المطارحات)»، نشریه آینه میراث، ش 39.
قطب‌الدین شیرازی (1380). شرح حکمة‌الاشراق، تصحیح عبدالله نورانی و مهدی محقق، تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران‌ـ‌دانشگاه مک‌گیل.
مطهری، مرتضی (1381). مجموعه آثار شهید مطهری، ج 9، چ 6، تهران: انتشارات صدرا، چاپ ششم.
ملاصدرا (1392). تعلیقات بر شرح حکمةالاشراق، بخش الهیات، تصحیح تحقیق و مقدمه نجفقلی حبیبی، ج 4، تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
نصر، سید حسین (1386). سه حکیم مسلمان، مترجم احمد آرام، تهران: انتشارات امیرکبیر.
وتس، یوزف (1393). درآمدی بر اندیشه هانس بلومنبرگ، ترجمه فریده فرنودفر و امیر نصری، تهران: نشر چشمه.
هاوکس، ترنس (1377). استعاره، مترجم فرزانه طاهری، تهران: نشر مرکز.
الهروی، محمدشریف (1363). انواریه، تصحیح حسین ضیایی، تهران: امیرکبیر.
 
Amin Razavi, Mehdi (2013). Suhrawardi and the School of Illumination,New York Routledge.
Blumenberg, Hans (1993). Light as a Metaphor for Truth: At the Preliminary Stage of Philosophical Concept Formation.” In Modernity and the Hegemony of Vision, edited by David Michael Levin, 30–86. Berkeley: University of California Press.
Blumenberg, Hans (2020). History, Metaphors,Fables; A Hans Blumenberg Reader, translated by Hannes Bajohr, Florian Fuchs, and Joe Paul Kroll, Ithaca and London, Cornell University Press.
Rasmussen, Ulrik Houlind (2009). "The Memory of God. Hans Blumenberg's Philosophy of Religion", København.
Walbridge, John (2001). The Wisdom of the Mystic East_ Suhrawardi and Platonic Orientalism.
 
 
 

  • تاریخ دریافت 03 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 25 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1404