1
گروه فلسفه و کلام اسلامی- دانشکده الهیات- دانشگاه تهران- شهر تهران- ایران
2
گروه فلسفه و کلام اسلامی- دانشکده الهیات- دانشگاه تهران- ایران
10.22034/hpi.2026.527414.1154
چکیده
مسئله معاد جسمانی یکی از پرسشهای اساسی در فلسفه اسلامی است که بهویژه در نظام حکمت متعالیه ملاصدرا جایگاهی ویژه دارد. ملاصدرا با بهرهگیری از مبانی خویش در اصالت وجود، حرکت جوهری و اتحاد عاقل و معقول نظریهای نو و تکاملی از معاد ارائه میدهد که بر اساس آن بدن اخروی محصول تدرّج وجودی و تکوینی نفس است، نه بازگشتی به بدن مادی دنیوی. در برابر این دیدگاه، حکیم حاج ملاهادی سبزواری ضمن پذیرش اصول کلی حکمت متعالیه، در خصوص چگونگی تحقق بدن اخروی و ارتباط آن با هویت فردی، نقدهایی اساسی وارد میکند و نظریه «صورت دهری بدن» را پیشنهاد میدهد. حکیم سبزواری بر حفظ هویت فردی در عالم آخرت تأکید دارد و تحقق بدن اخروی را نه نتیجه حرکت جوهری در آخرت، بلکه بازگشت همان بدن دنیوی در مرتبهای فرازمانی و فرامادی معرفی میکند. این مقاله با تحلیل تطبیقی آراء ملاصدرا و حکیم سبزواری، به بررسی مبانی فلسفی دو نظریه و نقدهای سبزواری بر دیدگاه صدرایی پرداخته و در نهایت، ظرفیتهای نظریه صورت دهری را در تبیین فلسفی معاد بررسی میکند.
فرجی,هادی و کوچنانی,قاسمعلی . (1404). نقد نظریه بدن اخروی ملاصدرا از منظر حکیم سبزواری (با تأکید بر صورت دهری و حفظ هویت فردی). (e240699). تاریخ فلسفه اسلامی, (), e240699 doi: 10.22034/hpi.2026.527414.1154
MLA
فرجی,هادی , و کوچنانی,قاسمعلی . "نقد نظریه بدن اخروی ملاصدرا از منظر حکیم سبزواری (با تأکید بر صورت دهری و حفظ هویت فردی)" .e240699 , تاریخ فلسفه اسلامی, , , 1404, e240699. doi: 10.22034/hpi.2026.527414.1154
HARVARD
فرجی هادی, کوچنانی قاسمعلی. (1404). 'نقد نظریه بدن اخروی ملاصدرا از منظر حکیم سبزواری (با تأکید بر صورت دهری و حفظ هویت فردی)', تاریخ فلسفه اسلامی, (), e240699. doi: 10.22034/hpi.2026.527414.1154
CHICAGO
هادی فرجی و قاسمعلی کوچنانی, "نقد نظریه بدن اخروی ملاصدرا از منظر حکیم سبزواری (با تأکید بر صورت دهری و حفظ هویت فردی)," تاریخ فلسفه اسلامی, (1404): e240699, doi: 10.22034/hpi.2026.527414.1154
VANCOUVER
فرجی هادی, کوچنانی قاسمعلی. نقد نظریه بدن اخروی ملاصدرا از منظر حکیم سبزواری (با تأکید بر صورت دهری و حفظ هویت فردی). تاریخ فلسفه اسلامی, 1404; (): e240699. doi: 10.22034/hpi.2026.527414.1154