تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بنیان‌های فلسفه زبان قرآن در اندیشه علامه طباطبایی و کارکرد آن در تفسیر قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
علوم قرآن و حدیث، آل طه. تهران . ایران
10.22034/hpi.2026.575366.1198
چکیده
این پژوهش با هدف استخراج و تبیین مبانی نظام فلسفه زبان در اندیشه علامه طباطبایی و تحلیل دلالت‌های آن در تفسیر قرآن انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و با رویکرد بازسازی آرای علامه در سه حوزه فلسفه، اعتباریات و تفسیر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که علامه با تلفیق دو نظریه کلیدی دلالت به ‌عنوان سازوکار معناسازی و اعتباریات به‌عنوان بستر هستی‌شناختی-اجتماعی زبان، به یک فلسفه زبان واقع‌گرایانه دست یافته است. در این چارچوب، زبان پلی اعتباری اما واقع‌نما بین ذهن بشر و عالم عین تلقی می‌شود. زبان قرآن با بهره‌گیری از ساختار اعتباری-دلالتی زبان انسانی، به دلیل خاستگاه وحیانی، این ساختار را به نهایت دقت و کارآمدی رسانده و قادر به ارجاع به دقیق‌ترین مصادیق و حقایق وجودی است. همچنین، این فلسفه زبان مبنای نظری روش تفسیری قرآن به قرآن را در تفسیر المیزان فراهم کرده و معیاری برای تعدیل میان ظاهر و باطن، رد تأویل بی‌ضابطه و پرهیز از نسبی‌گرایی افراطی در فهم قرآن است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 اردیبهشت 1405

  • تاریخ دریافت 24 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 06 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 27 اسفند 1405