در جهان شناسی‌اخوان،موجودات جهان مجموعه ای به هم پیوسته وزنجیر وارند وبا هم رابطه طولی دارند به این معنا که هر حلقه پیشین، علت مادون خود ودر نتیجه،سلسله مراتب وجودی میانشان برقرار است.جهان شناسی آنها علاوه برنظریّه علت ومعلول بر قاعده الواحد ودوام فیض الهی استوار است که بر اساس آن از علت واحد،تنها یک معلول صادر می‌گردد ونخستین صادر از خداوند را عقل اول می نامند ومی گویند،خداوند آن را از طریق " کن وجودی" یا همان کلمه الله (امر الهی)خلق کرده است.فلسفه اخوان ترکیبی ازعدد شناسی فیثاغوریان ، نظریّه فیض نوافلاطونی ونظریّه علیّت در فلسفه مشّائی است و در تفسیر وتحلیل سلسله مراتب موجودات نیز،متأثّر از این سه دیدگاه می باشند.تمام تلاش وکوشش اخوان در تحلیل وتفسیر عقلانی، سلسله مراتب موجودات،سازگار ساختن وحی وعقل برای توجیه نظریّه خلق از عدم بوده است. هدف اخوان از طرح سلسله مراتب برای موجودات،توجیه صدور کثرت از وحدت، اثبات وجود و وحدت مبدأ جهان است. از جمله دستاور دهای این مقاله این است که اخوان، صدور موجودات وترتیب آنها را براساس نظریّه ثنویّت موجودات امکانی تفسیر وتوجیه کرده اند وعلت آن را ترکیب وجودی عالم وانسان از دو گانگی ماده وصورت می دانند.اخوان، صادر اول را "دایره عقل" نامیده اندومقصودشان این است که نظام هستی به شکل دایره ترسیم شده است،زنجیره موجودات در قوس نزول به انسان ختم می شود ودر قوس صعود نیز از انسان آغاز می‌کردد، محوریّت انسان در دو قوس نزول وصعود،حاکی از این است که هدف از آفرینش،تعالی وترقیّ انسان بوده است.