تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

از طبیعت تا تدبیر: واکاوی کارکردهای نفس در اندیشه کندی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور ، تهران. ایران.
3 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد فلسفه وحکمت اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران. ایران.
10.22034/hpi.2026.593023.1214
چکیده
نفس در اندیشۀ ابویوسف کندی، علیرغم استقلال ذاتی، بر پایه دو قوۀ حسی و عقلی و در پیوند با بدن، نقشی تدبیرگرانه دارد. پرسش این‌است نفس چگونه با کارکردهای گوناگون به تدبیر بدن می‌پردازد؟ پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی به واکاوی کارکردهای نفس در تعامل با بدن پرداخته و براین فرضیه استوار است که «تدبیر بدن» کارکرد اصلی نفس است. و یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد کارکردهای فرعی نفس در سه ساحتِ «نفسانی» (خواب و رؤیا)، «روان‌رفتاری» (درمان اندوه و محبت) و «اخلاقی» (فضایل) قابل دسته‌بندی است و همۀ این کارکردهای فرعی درجهت کارکرد اصلی، یعنی تدبیر بدن است. نتیجۀ پژوهش آن است که کندی کارکردهای ساحتِ نفسانی و روان‌رفتاری را با رهیافتی توأمان طبیعت‌گرایانه و عقلانی و در راستای رهایی تدریجی نفس از دلبستگی‌های مادی و نظم بخشیدن به حیات انسانی تبیین می‌کند. و کارکرد ساحتِ اخلاقی را از حیث آثار و افعال نفس در بدن و رفتار و فضایل درونی نفس بررسی می‌کند و درنهایت مقاله براین نکتۀ تأکید دارد که در نظام فکری کندی، تمامی کارکردهای نفس و افعال نفسانی و اخلاقی برپایۀ تأثیر و تأثر متقابل نفس و بدن و با هدف اعتلای نفس از مرتبۀ طبیعت شکل می‌گیرند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 18 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 30 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 18 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 18 مهر 1405