یکی از مسائل بنیادین معرفتشناختی این است که آیا پذیرش یک باور از سوی اکثریت، دلیلی کافی برای صدق آن است. پژوهش حاضر با تمرکز بر استقلال داوری، نسبت میان پذیرش اجتماعی، همنوایی و اعتبار معرفتی را در اندیشه سقراط، افلاطون، فارابی و قرآن بررسی میکند. هدف، تبیین تمایز میان باورهای پذیرفتهشده و باورهای موجه بر پایه دلیل، علم یا حقیقت است. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و تطبیقی، متون اصلی فلسفی و قرآنی را با بهرهگیری از پژوهشهای معاصر تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که با وجود تفاوتهای مفهومی و تاریخی، این چهار چارچوب در نقد کفایت معرفتی پذیرش جمعی اشتراک دارند. سقراط اعتبار داوری را از رأی عمومی متمایز میسازد؛ افلاطون با تمایز میان باور و معرفت، مسئله را در ساختار شناخت بررسی میکند؛ فارابی از طریق مفاهیم تصدیق، یقین و برهان، درجات مختلف پذیرش را تبیین میکند؛ و قرآن در نقد پیروی از ظن، بر تمایز گمان از علم و حق تأکید میورزد. نوآوری پژوهش، تبیین این نسبت بر اساس هممسئلهبودن، نه یکسانانگاری مفاهیم، است. بر این اساس، استقلال داوری به معنای مخالفت با اکثریت نیست، بلکه مستلزم استقلال معیار حقیقت از فشار همنوایی است.
کرمی، محمد و اسدی، بهروز. (1405). از دوکسا تا ظن: استقلال داوری و مسئله همنوایی در اندیشه سقراط، افلاطون، فارابی و قرآن. (e255112). تاریخ فلسفه اسلامی، ()، e255112 https://doi.org/10.22034/hpi.2026.603385.1223
MLA
کرمی، محمد، و اسدی، بهروز. "از دوکسا تا ظن: استقلال داوری و مسئله همنوایی در اندیشه سقراط، افلاطون، فارابی و قرآن" .e255112 ، تاریخ فلسفه اسلامی، ، 1405، e255112. doi: 10.22034/hpi.2026.603385.1223
HARVARD
کرمی، محمد، و اسدی، بهروز. (1405). 'از دوکسا تا ظن: استقلال داوری و مسئله همنوایی در اندیشه سقراط، افلاطون، فارابی و قرآن'، تاریخ فلسفه اسلامی، (), e255112. doi: 10.22034/hpi.2026.603385.1223
CHICAGO
کرمی، محمد و اسدی، بهروز، "از دوکسا تا ظن: استقلال داوری و مسئله همنوایی در اندیشه سقراط، افلاطون، فارابی و قرآن." تاریخ فلسفه اسلامی، (1405): e255112, doi: 10.22034/hpi.2026.603385.1223
VANCOUVER
کرمی محمد، اسدی بهروز. از دوکسا تا ظن: استقلال داوری و مسئله همنوایی در اندیشه سقراط، افلاطون، فارابی و قرآن. تاریخ فلسفه اسلامی. 1405;():e255112. doi: 10.22034/hpi.2026.603385.1223