تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تبیین چیستی معرفت متناظر با رابطه‌ی معرفت، منش و عمل (با تکیه بر دیدگاه صدرالمتالهین شیرازی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی تهران
2 دانشیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی تهران.
10.22034/hpi.2026.603520.1224
چکیده
توجه به رابطه‌ی معرفت، منش و عمل می‌تواند تعریف متفاوتی از معرفت را به دست دهد. هدف این نوشتار نیل به تعریفی از معرفت با توجه به این رابطه است که با روش توصیفی-تحلیلی دنبال می‌گردد. صدرا علم را به متن وجود انتقال می‌دهدکه به‌طور اساسی ماهیت علم را تغییر می‌دهد. نتیجه و پیامد این تغییر تحول در تعریف علم است. صدرا با انتقال علم از سنخ ماهیت به سنخ وجود، آن را به عنوان همان هستی حاضر در نفس تعریف می‌کند. با توجه به رابطه‌ی سه‌مؤلفه‌ی هر یک از مقامات دین یعنی علوم، احوال و اعمال، تکرار اعمال موجب پیدایش ملکات واخلاق درنفس می‌شود وملکات، معرفت را در پی دارند. ثمره این معرفت، حال وملکه است که موجب صدور عمل می‌گردند. عمل مسبوق به معرفت بیشتر، ملکات راسخ‌تری را حاصل می‌سازد و باردیگر ملکات برعملکرد معرفتی نفس تأثیر می‌گذارد. علمی که در حرکت از عمل به سوی علم مورد نظر است، متفاوت از علمی است که در حرکت از علم به عمل ادعا می‌شود. همچنین نحوه‌ی علت و معلول بودن و کیفیت تقّدم و تأخّر این دو علم نیز متفاوت است
کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 آبان 1405

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1405
  • تاریخ بازنگری 03 آبان 1405
  • تاریخ پذیرش 04 آبان 1405