1
دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی علامه طباطبایی
2
دانشیار فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.22034/hpi.2026.604786.1228
چکیده
مسئله نسبت میان عقل و وحی و چگونگی جمع میان وحدت حقیقت و تنوع جلوههای بیانی آن، از دیرباز کانون تأملات فلسفی و کلامی بوده است. فارابی با اتکا بر هستیشناسی سلسلهمراتبی، نظریه صدور و پیوند نفس با عقل فعال، حقیقت را امری ثابت، ازلی و ضروری میداند که عالیترین وجه آن از طریق برهان ادراک شده و از رهگذر نبوت و کارکرد محاکات در قوه متخیله، به زبانی تمثیلی و خطابی جهت تربیت و هدایت جمهور تنزیل مییابد. هگل با کاربست روش پدیدارشناختی-دیالکتیکی، حقیقت را فرآیند خودآگاهی تاریخی روح مطلق میشمارد. نزد وی، دین همان حقیقت را در افق تمثل نشان میدهد و فلسفه با رفع، صورت ناقص و تمثلی دین را نفی، محتوای عقلانی آن را حفظ و به مرتبه ضرورت «مفهوم» ارتقا میدهد. حرکت معرفت در فارابی نزولی (از معقول به محسوس) و در هگل صعودی (از تمثل به مفهوم) است. با عبور از دوگانههای تقلیلگرایانه «ایستایی فراتاریخی / تاریخیگری نسبیگرا» و «حذف دین / تعطیلی عقل»، میتوان «افق سومی» را در نظر گرفت که در آن پیش مینهد که در آن، نسبت عقل و وحی در قالبی زنده، گفتوگویی و همافزا بازخوانی شود.
دانش پژوه، فاطمه و پورحسن، قاسم. (1405). رهیافت برهانی فارابی و رویکرد پدیدارشناختی هگل در تبیین نسبت عقل و وحی. (e257641). تاریخ فلسفه اسلامی، ()، e257641 https://doi.org/10.22034/hpi.2026.604786.1228
MLA
دانش پژوه، فاطمه، و پورحسن، قاسم. "رهیافت برهانی فارابی و رویکرد پدیدارشناختی هگل در تبیین نسبت عقل و وحی" .e257641 ، تاریخ فلسفه اسلامی، ، 1405، e257641. doi: 10.22034/hpi.2026.604786.1228
HARVARD
دانش پژوه، فاطمه، و پورحسن، قاسم. (1405). 'رهیافت برهانی فارابی و رویکرد پدیدارشناختی هگل در تبیین نسبت عقل و وحی'، تاریخ فلسفه اسلامی، (), e257641. doi: 10.22034/hpi.2026.604786.1228
CHICAGO
دانش پژوه، فاطمه و پورحسن، قاسم، "رهیافت برهانی فارابی و رویکرد پدیدارشناختی هگل در تبیین نسبت عقل و وحی." تاریخ فلسفه اسلامی، (1405): e257641, doi: 10.22034/hpi.2026.604786.1228
VANCOUVER
دانش پژوه فاطمه، پورحسن قاسم. رهیافت برهانی فارابی و رویکرد پدیدارشناختی هگل در تبیین نسبت عقل و وحی. تاریخ فلسفه اسلامی. 1405;():e257641. doi: 10.22034/hpi.2026.604786.1228