تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بررسی و تحلیل دیدگاه ابن‏ سینا در مورد اولین عضو متکون (عضو رئیسی) در بدن انسان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه شاهد
2 استادیار گروه فلسفه دانشگاه شاهد
3 عضو هیئت علمی گروه بهداشت و پزشکی اجتماعی دانشگاه شاهد
چکیده
مسئله اولین عضو متکون در بدن انسان از دیرباز مورد توجه اندیشمندان به‎خصوص در دو حوزه فلسفه و پزشکی بوده است. فلاسفه از این منظر به این امر پرداخته ‎اند که این بحث را مقدمه‎ای برای حل مشکل دیرینه رابطه نفس و بدن می‎دانستند. ورود پزشکان نیز به این بحث بیشتر به دلیل درک بهتر از سیر تکوینی ساختار بدن انسان است. ابن‏سینا به عنوان یک فیلسوف و پزشک حاذق از معدود چهره‎هایی است که با نگاهی جامع در آثار خود از هر دو منظر به این بحث پرداخته است. در تاریخ تفکر پیش از ابن ‏سینا با سه دیدگاه متفاوت در مورد اولین عضو متکون در بدن انسان مواجه می‎شویم که به ترتیب قلب، مغز و کبد را اولین عضو متکون در بدن تلقی نموده‎اند. ابن ‏سینا ضمن رد دو دیدگاه اخیر، نهایتا دیدگاه اول را پذیرفته و قلب را اولین عضو متکون در بدن معرفی می‎کند و از این رهگذر قلب را جایگاه روح بخاری می‎داند که خود این روح بخاری از نظر وی بستر قوای نفس است که نفس به وسیله این قوا با تمام اعضا و‎ اندام بدن مرتبط می‎شود. وی برای اثبات مدعای خود هم از شواهد تجربی مبتنی بر طب قدیم و هم از دلایل عقلی بهره می‎برد.
       
تاریخ دریافت: 20/10/1400               تاریخ تأیید: 02/12/1400
کلیدواژه‌ها

  1. منابع و مآخذ

    1. ابن‌سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله؛ الشفاء (الطبیعیات)؛ ج2 (النفس)، قم: مکتبة آیةالله العظمی المرعشی النجفی، 1404ق، الف.
    2. ـــــ؛ رسالة فى الادویة القلبیة؛ حلب: معهد التراث العلمی العربی، 1404ق، ب.
    3. ـــــ؛ رگ‏شناسی یا رساله در نبض؛ همدان: دانشگاه بوعلی سینا، 1383.
    4. ـــــ؛ النجاة من الغرق فی بحر الضلالات؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1379.
    5. ارسطو؛ رساله نفس؛ ترجمه افضل‏الدین محمد مرقی کاشانی؛ تهران: رنگین، 1316ق.
    6. ـــــ؛ فی النفس؛ بیروت: دار القلم، 1980م.
    7. افلاطون؛ مجموعه آثار؛ ترجمه محمدحسن لطفی؛ تهران: خوارزمی، 1380.
    8. ـــــ؛ جمهوری؛ ترجمه محمدحسن لطفی؛ تهران: خوشه، 1353.
    9. رازی، فخرالدین؛ المباحث المشرقیة فى علم الالهیات و الطبیعیات؛ قم: بیدار، 1411ق.
    10. فارابی؛ آراء اهل المدینه الفاضله؛ بیروت: مکتبة الهلال، 1995م.
    11. Amini Behbahani, F., H. Emamdjomeh, E. Nazem & Keshavarz M.; “The Structure of Vital Spirit through Avicenna's Canon on Medicine and its similarity to electricity”, Journal of Iranian Traditional Medicine and Pharmacy; Vol 1, No 1, 2013, pp.15-25.
    12. Aristotle; The Complete Works of Aristotle; Ed. Jonathan Barnes, One Volume Digital Edition, New Jersey: Princeton University Press, 1995.
    13. Aristotle; “De Partibus Animalium, de Generatione Animalium”, in Vegetti M. & Lanza D. (eds); Aristotle’s Complete Works; vol 5, London: oxford university, 2001.
    14. Asante, M. k.; “The Idea of the Soul in Ancient Egypt”; Gaudium Sciendi, 6, 2014, pp.43-52.
    15. Ashby Muata; The Mystical Chapters of the Rau nu Prtm Hru: The Ancient Egyptian Book of Enlightenment, Miami: Cruzian Mystical Books, 2000.
    16. Bleiberg, Edward; Arts and Humanities through the Eras, Ancient Egypt 2675-332BCE, Detroit: Thomson Gale, 2005.
    17. Cerivellato Enrico and Ribatti Domenico; “Soul, mind, brain: Greek philosophy and the birth of neuroscience”; Brain Research Bulletin, Elsevier, 71, 2007, pp.326-327.
    18. Granger Hebert; Aristotl's Idea of the Soul; New York: Springer, 1996.
    19. Hergenhahn, B. R. and T. Henley; An Introduction to the History of Psychology; Australia: Cengage Learning, 2013.
    20. Hoystad, Ole Martin; a History of the Heart; London: Reaktion Book, 2007.
    21. Murray Sharon Smith, McKinney Emily Slone; Foundations of Maternal-Newborn and Women's Health Nursing; Amsterdam: Elsevier, 2018.
    22. Plato; Complete Works; Ed. J. M. Cooper, Indianapolis: Hackett Publishing Company, 1997.
    23. Reuben, Adrian; “The Body Has a liver”; Hepatology; April 2004, pp.1179-1181.
    24. Rhodes, Michael; Translation of the Book of Breathings; Brigham: young University, 2015.
    25. Santoro, G., Wood M. D., Merlo L., Anastasi G. P., Tomasello F, Germanò A.; “The anatomic location of the Soul from the heart, through the brain, to the whole body, and beyond: A journey through western history, science, and philosophy”; Neurosurgery, 65 (4) 2009, pp.633-643.
    26. Standring Susan, Borley Neil R.; Gray's Anatomy: the Anatomical Basis of Clinical Practice; London: Churchill Livingstone, 2008.

     

دوره 1، شماره 2 - شماره پیاپی 2
تابستان 1401
صفحه 79-102

  • تاریخ دریافت 20 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 21 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش 02 مرداد 1401