2
دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی
چکیده
در فلسفه سهروردی چرخشی اساسی در نگرش به معقولات ثانیه رخ میدهد. ملاصدرا آرای سهروردی درباره معقولات، مخصوصاً معقولات ثانیه فلسفی را بررسی میکند و آنها را در دستگاه جدیدی میبرد و تا کنون نظر مشهور درباره این معقولات است. مطهری در شروح کتب فلسفی این بحث را کاملاً شفّافسازی و لوازم آن را بیان کرده است و در نقدهایش بر مارکسیسم از این مبحث استفاده کرده است. در این مقاله بر آنیم ضمن مقایسه نظرات استاد مطهری و سهروردی، گفتوگویی بین این دو متفکّر برقرار و مخصوصاً ایرادهای استاد به سهروردی را بررسی کنیم. در این راه میباید چارچوب فکری (پارادایم) سهروردی و مطهری در بحث معقول ثانی را ملاحظه کرد و در انتقال مفاهیم از هر رویکرد به دیگری، لوازم آن را نیز انتقال داد. به نظر میآید با توجه به رویکرد سهروردی، ایرادهای مطهری نه تنها وارد نیست بلکه سهروردی نظر مقابل را به دلیل رخدادن مغالطه دور در آن، باطل میداند. تاریخ دریافت: 20/07/1400 تاریخ تأیید: 25/09/1400
دری نوگورانی، علیرضا؛ «تحلیل و بررسی نظریه علامه طباطبایی درباره "منشأ پیدایش معقولات ثانی فلسفی" با تکیه بر شرح شهید مطهری»، متافیزیک؛ ش24، 1396، ص33-56.
زنجیرزن حسینی، میثم؛ «تشکیک وجود و ماهیت در نظام فلسفی شیخ اشراق»، جاویدان خرد؛ ش34، 1397، ص57-72.
زنجیرزن حسینی، میثم و احمد عابدی؛ «تبیین اعتباریت وجود به معنای معقول ثانی فلسفی در نظام فلسفی شیخ اشراق و نفی اصالت ماهیت از ایشان»، حکمت اسلامی؛ سال8، ش1، بهار 1400، ص11-37.
سبزواری، حاج ملاهادی؛ شرح غرر الفرائد یا شرح منظومه حکمت؛ به اهتمام مهدی محقق و توشیهیکو ایزوتسو؛ تهران: دانشگاه تهران، 1369.
سهروردی، شهابالدین یحیی؛ مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ تصحیح هانری کربین؛ ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1372.
ـــــ؛ مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ تصحیح هانری کربین؛ ج2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1373.
شهرزوری، شمسالدین محمد؛ شرح حکمة الاشراق؛ تحقیق حسین ضیائی؛ تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1380.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1419ق.
طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ نهایة الحکمه؛ صححه و علق علیه الشیخ عباس علی الزارعی السبزواری؛ قم: مؤسسه النشر الإسلامی، 1417ق.
قطبالدین شیرازی، محمد بن مسعود؛ شرح حکمة الاشراق؛ تهران: چاپ سنگی، 1315ق.
کاپلستون، فردریک؛ تاریخ فلسفه غرب؛ ترجمه اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر؛ ج6 (از ولف تا کانت)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.