تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

بررسی اشکال استاد مطهری بر مبحث معقولات ثانیه سهروردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه دانشگاه یاسوج
2 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه خوارزمی
چکیده
در فلسفه سهروردی چرخشی اساسی در نگرش به معقولات ثانیه رخ می‎دهد. ملاصدرا آرای سهروردی درباره معقولات، مخصوصاً معقولات ثانیه فلسفی را بررسی می‎کند و آنها را در دستگاه جدیدی می‎برد و تا کنون نظر مشهور درباره این معقولات است. مطهری در شروح کتب فلسفی این بحث را کاملاً شفّاف‎سازی و لوازم آن را بیان کرده است و در نقدهایش بر مارکسیسم از این مبحث استفاده کرده است. در این مقاله بر آنیم ضمن مقایسه نظرات استاد مطهری و سهروردی، گفت‎وگویی بین این دو متفکّر برقرار و مخصوصاً ایرادهای استاد به سهروردی را بررسی کنیم. در این راه می‎باید چارچوب فکری (پارادایم) سهروردی و مطهری در بحث معقول ثانی را ملاحظه کرد و در انتقال مفاهیم از هر رویکرد به دیگری، لوازم آن را نیز انتقال داد. به نظر می‎آید با توجه به رویکرد سهروردی، ایرادهای مطهری نه تنها وارد نیست بلکه سهروردی نظر مقابل را به دلیل رخ‎دادن مغالطه دور در آن، باطل می‎داند.
تاریخ دریافت: 20/07/1400               تاریخ تأیید: 25/09/1400
کلیدواژه‌ها

  1. منابع و مآخذ

    1. اسماعیلی، مسعود؛ «مفاهیم فلسفی از دیدگاه سهروردی»، پژوهشهای فلسفی-کلامی؛ ش50، 1390، ص5-32.
    2. دری نوگورانی، علیرضا؛ «تحلیل و بررسی نظریه علامه طباطبایی درباره "منشأ پیدایش معقولات ثانی فلسفی" با تکیه بر شرح شهید مطهری»، متافیزیک؛ ش24، 1396، ص33-56.
    3. زنجیرزن حسینی، میثم؛ «تشکیک وجود و ماهیت در نظام فلسفی شیخ اشراق»، جاویدان خرد؛ ش34، 1397، ص57-72.
    4. زنجیرزن حسینی، میثم و احمد عابدی؛ «تبیین اعتباریت وجود به معنای معقول ثانی فلسفی در نظام فلسفی شیخ اشراق و نفی اصالت ماهیت از ایشان»، حکمت اسلامی؛ سال8، ش1، بهار 1400، ص11-37.
    5. سبزواری، حاج ملاهادی؛ شرح غرر الفرائد یا شرح منظومه حکمت؛ به اهتمام مهدی محقق و توشیهیکو ایزوتسو؛ تهران: دانشگاه تهران، 1369.
    6. سهروردی، شهاب‏الدین یحیی؛ مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ تصحیح هانری کربین؛ ج1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1372.
    7. ـــــ؛ مجموعه مصنفات شیخ اشراق؛ تصحیح هانری کربین؛ ج2، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1373.
    8. شهرزوری، شمس‏الدین محمد؛ شرح حکمة الاشراق؛ تحقیق حسین ضیائی؛ تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1380.
    9. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة؛ بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1419ق.
    10. طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ نهایة الحکمه؛ صححه و علق علیه الشیخ عباس علی الزارعی السبزواری؛ قم: مؤسسه النشر الإسلامی، 1417ق.
    11. قطب‏الدین شیرازی، محمد بن مسعود؛ شرح حکمة الاشراق؛ تهران: چاپ سنگی، 1315ق.
    12. کاپلستون، فردریک؛ تاریخ فلسفه غرب؛ ترجمه اسماعیل سعادت و منوچهر بزرگمهر؛ ج6 (از ولف تا کانت)، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.
    13. کورنر، اشتفان؛ کانت؛ ترجمه عزت‏الله فولادوند؛ تهران: انتشارات خوارزمی، 1367.
    14. مدرس آشتیانی، میرزامهدی؛ تعلیقه بر شرح منظومه حکمت سبزواری؛ به اهتمام عبدالجواد فلاطوری و مهدی محقق؛ تهران: دانشگاه تهران، 1372.
    15. مصطفوی، سیدعماد و مسعود اسماعیلی؛ «سازوکار تأثیرگذاری رویکرد حکمای مشائی بر آرای شیخ اشراق در تکون معقول ثانی فلسفی»، حکمت اسلامی؛ ش25، 1399، ص-72.
    16. مطهری، مرتضی؛ مجموعه آثار؛ ج6، 9-10 و 13، تهران: انتشارات صدرا، 1389.

    17.یزدان‌پناه، سیدیدالله؛ حکمت اشراق؛ تحقیق و نگارش دکتر مهدی علیپور؛ تهران: انتشارات سمت و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۸۹.

     

     

دوره 1، شماره 2 - شماره پیاپی 2
تابستان 1401
صفحه 103-120

  • تاریخ دریافت 20 مهر 1400
  • تاریخ بازنگری 10 آذر 1400
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1400