عرفان از سه جهت میتواند در علم کلام مؤثر واقع شود. نقش آن در طرح مسائل کلامی، شرح و تبیین این مسائل با عنایت به مبانی وجودشناسی و ایجاد تحول در ادبیات و سبک بیان کلام از مواردی است که در این نگاشته به بحث گذاشته میشود. عرفان فیض کاشانی با ویژگیهایی که دارد، در علم کلام او تأثیرگذار است. سازگاری با شریعت و حکمت عقلی حکما از اهم این خصوصیات است. عرفان او را در این نوشتار «عرفان حکمی» نام میدهیم. نزد او عقل مؤید به شهود نیز به آنچه انبیا رسیدهاند، دست مییابد؛ لیکن با سه تفاوت و آن اینکه فراوردههای وحی وسیعتر، عمیقتر و مربوط به همه سطوح مخاطبان است. عرفان فیض کاشانی هماهنگ با عرفان شیعی و مبتنی بر حکمت صدرایی است. این عرفان حکمی میتواند از جهات مختلف، تأثیر قابل توجهی در علم کلام داشته باشد که نمونهای از این تأثیرها در آرای کلامی فیض دیده میشود.
ابراهیمی دینانی، غلامحسین؛ ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام؛ ج2، چ6، تهران: انتشارات طرح نو، 1392.
ـــــ؛ عقلانیت و معنویت؛ تهران: انتشارات هرمس، 1396.
الشیبی، کامل مصطفی؛ تشیع و تصوف؛ ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگزلو؛ تهران: انتشارات امیر کبیر، 1359.
امامی جمعه، مهدی؛ «بررسی تحلیلی دوره فلسفی اصفهان و دو مکتب فلسفی آن»، در محمدرضا زادهوش، مکتب فلسفی اصفهان از نگاه دانشپژوهان؛ تهران: مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، 1391.
بانو امین؛ روش خوشبختی؛ تحقیق محمدرضا نیلفروشان؛ اصفهان: [بینا]، 1386.
برنجکار، رضا؛ روششناسی علم کلام؛ تهرا ن: انتشارات سمت، 1393.