یکی از راهها و ابزارهای دستیابی به نقش یک نظریه در فهم دین و اهمیت فلسفه وتعقل در آن، بررسی نظریات مخالفان آن است، اندیشه شیخ مجتبی قزوینی پیرامون معاد جسمانی یکی از این نظریههاست، که تفکیکی میان سه روش معرفتی: فلسفی، عرفانی و روش قرآن وسنت است، در این اندیشه، معارف الهی از بشری جدا شده و به نفی دو علم معرفتی فلسفه و عرفان بعنوان علوم مطرح بشری کمر همت بسته شده است.
و از آنجایی که فلسفه نقش مادر علوم را دارد و بیان گر حقایق هستی است، نقد و نفی جدی آن از جانب تفکیک گرایان، بویژه در عرصه ی تبیین مسائل ماورائی و غیرمادی همچون معاد جسمانی، انگیزه و اشتیاق ایجاد کرد تا به نقد و بررسی مسأله ی معاد در کتاب «بیان الفرقان» تألیف مرحوم شیخ مجتبی قزوینی خراسانی پرداخته شود.
نتایج تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی انجام شده نشان می دهد که مبانی نظری شیخ مجتبی قزوینی وجود و تحقق معاد جسمانی را که برگرفته از آیات قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام است. ضروری میداند و قائل به بازگشت انسانها با همین جسم عنصری مادی ، در قیامت است و باید گفت ایشان حجت باطنی یعنی عقل را که امر معصومین علیهم السلام است را نادیده انگاشته و دچار «مغالطه انگیزه و انگیخته» شده و به جای اینکه به بررسی ادله یک مدعا بپردازد به تعلقات و انگیزه های احتمالی مدعی توجه نموده است.
عبودیت، عبدالرسول (1385)، نظام حکمت صدرایی، تهران: سمت، قم: مؤسسه امام خمینی.
فیض کاشانی، ملامحسن (بیتا)، کتاب الوافی، مکتبة الإمام امیرالمؤنین علی علیه السلام.
قزوینی، مجتبی (1393)، بیان الفرقان، قزوین: حدیث امروز.
محمدی گیلانی (1379)، المعاد فی الکتاب و السنة.
مقالات
امدادی، احمدی (1399)، «کاوش مبناشناختی مؤلفههای فلسفی در تحلیل عقلانی معاد جسمانی»، پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی، 1 (1)، ص 82ـ89.
انواری، جعفر (1387)، «معاد جسمانی از نگاه حکیمان الهی»، نشریه معرفت فلسفی، 6 (1).
دهقانی محمودآبادی، محمدحسین (1389)، «ملاصدرا و تحلیل عقلانی معاد جسمانی»، فصلنامه اندیشه دینی، دانشگاه شیراز، پیاپی 36.
رحیمپور، فروغ السادات و شکوه منظم (1391)، «نشانههای معاد جسمانی در عهد قدیم و عهد جدید»، فصلنامه علمی پژوهشی کلام اسلامی، دوره 21، شماره 83، ص 149ـ168.
عضدینیا، طاهره و عباس جوارشکیان (1397)، «بررسی اصول معاد جسمانی در آثار صدرالمتألهین»، دوفصلنامه فلسفه و کلام، 2 (50).
فیاضی، غلامرضا و احمد محمدی پیرو (1401)، «کارکردهای تمدنی نظریه جسمانی بودن حدوث نفس»، نشریه تمدنپژوهی، 3 (11).
فیاضی، غلامرضا و مهدی شکری (1391)، «معاد جسم عنصری (دلایل نقلی و نقد دیدگاههای رقیب)»، نشریه معرفت کلامی، سال سوم، شماره دوم (پاییز و زمستان)، ص ۶۷ـ۸۸.
مروارید، حسنعلی (1374)، «تنبیهات حول مبدأ و المعاد»، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
مشکاتی، محمد مهدی (1389)، «تحلیلی از مبانی فلسفی ابنسینا در معاد جسمانی و روحانی»، فصلنامه پژوهشهای فلسفی کلامی، 1 (12).
روحانی راوری,احمد , نصری,عبدالله و الهی منش,رضا . (1402). نقد و بررسی مبانی نظری آقا مجتبی قزوینی در مساله معاد جسمانی. تاریخ فلسفه اسلامی, 2(7), 65-88. doi: 10.22034/hpi.2023.180156
MLA
روحانی راوری,احمد , , نصری,عبدالله , و الهی منش,رضا . "نقد و بررسی مبانی نظری آقا مجتبی قزوینی در مساله معاد جسمانی", تاریخ فلسفه اسلامی, 2, 7, 1402, 65-88. doi: 10.22034/hpi.2023.180156
HARVARD
روحانی راوری احمد, نصری عبدالله, الهی منش رضا. (1402). 'نقد و بررسی مبانی نظری آقا مجتبی قزوینی در مساله معاد جسمانی', تاریخ فلسفه اسلامی, 2(7), pp. 65-88. doi: 10.22034/hpi.2023.180156
CHICAGO
احمد روحانی راوری, عبدالله نصری و رضا الهی منش, "نقد و بررسی مبانی نظری آقا مجتبی قزوینی در مساله معاد جسمانی," تاریخ فلسفه اسلامی, 2 7 (1402): 65-88, doi: 10.22034/hpi.2023.180156
VANCOUVER
روحانی راوری احمد, نصری عبدالله, الهی منش رضا. نقد و بررسی مبانی نظری آقا مجتبی قزوینی در مساله معاد جسمانی. تاریخ فلسفه اسلامی, 1402; 2(7): 65-88. doi: 10.22034/hpi.2023.180156