تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تفسیر دوگانه‌انگارانه از «تجربه‌های نزدیک به مرگ» در بوته آزمایش فکری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری فلسفه دین دانشگاه تربیت مدرس، تهران
چکیده
تفسیرهای دوگانه‌انگارانه از تجربه های نزدیک به مرگ(NDE)، مبتنی بر شواهدی از جمله تجربه از مکانهای بسیار دور، کسب آگاهی از گذشته، حال و آینده و مشاهده ورای اشیای فیزیکی می‌باشند. از این منظر، این تجربه ها بدون وجود روح و بُعد فرامادی امکان پذیر نیست. این رویکرد، تفسیرهای تقلیل گرا و فیزیکالیستی را از توضیح این اتفاقات ناتوان می‌داند. در این مقاله در صدد پاسخ به این پرسشها هستیم که: آیا بجز فرض وجود روح مجرد، گزینه دیگری برای پذیرش و تبیین تجربه های نزدیک به مرگ وجود ندارد؟ آیا با استفاده از این تجارب میتوان به اثبات وجود روح مجرد در انسان پرداخت؟ این نوشتار با روش تحلیلی توصیفی و با طراحی یک استدلال از نوع آزمایش فکری به بررسی دیدگاهی می‌پردازد که براساس آن با توسعه هوش مصنوعی(AI)، اینترنت اشیاء (IoT) و همچنین ترکیب این دو فناوری با عنوان هوش مصنوعی اشیاء(AIoT)، میتوان به وسیله یک ربات یا جسم مجهز به این فناوری، ادعاهای تجربه گران نزدیک به مرگ را بدون نیاز به وجود روح، تکرار و تجربه نمود و یا حتی با اتصال به مغز افراد، آن تجربه ها را بدون وجود حالات نزدیک به مرگ ایجاد کرد. این ادعا میتواند چالشی برای تفسیرهای دوگانه‌انگارانه از تجربیات نزدیک به مرگ باشد. راقمان این سطور، تفسیرهای فیزیکالیستی و یگانه‌انگارانه از تجربیات پس از مرگ را تایید نمی کنند؛ اما قصد دارند چالش‌های نوین پیش‌روی تفسیرهای دوگانه انگارانه از این تجربیات را مطرح نمایند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

حمدی، محمدصادق و شهبازی، علی (1393). «الهیات عصب و تجربه دینی، چالش‌ها»، فلسفه دین، دوره یازدهم، ش 4، ص 789-818.
اعتمادی‌نیا، مجتبی (1390). تفاسیر دینی تجربه‌های نزدیک به مرگ، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، قم: دانشگاه ادیان و مذاهب.
افلاطون (1353). جمهوری، ترجمه محمدحسن لطفی، چ 1، تهران: چاپخانه خوشه. 
ایروین، هاروی (1389). مقدمه‌ای بر فراروان‌شناسی، ترجمه احمد جلالی، تهران، پادرا.
ایزدی، محسن (1392). روان‌شناسی فلسفی و عرفانی، قم: دفتر نشر معارف.
آر. سرل، جان، (1382). ذهن، مغز و علم، ترجمه و تحشیه امیر دیوانی، قم: بوستان کتاب قم.
سابوم، مایکل (1368). خاطرات مرگ: یک پژوهش پزشکی، ترجمه سودابه فضائلی، تهران: نشر زرین.
شانظری، جعفر و فرحناکیان، کمیل (1392). «اعتبارسنجی تجربه‌‌‌‌های نزدیک به مرگ در قلمرو الهیات اسلامی»، همایش بین‌المللی فلسفه دین معاصر.
صادقی، مسعود (1398). «نقش آزمایش‌های فکری در فلسفه»، نشریه علمی متافیزیک، سال یازدهم، شماره 28، صص 68-80.
فخرالدین رازی (1411 ق). المباحث المشرقیه، قم: انتشارات بیدار.
فیروزی، لیلا؛ آژیر، اسدالله و بختیاری، فاطمه (1401). «تبیین تجربه‌های نزدیک به مرگ براساس نظریه عالم مثال سهروردی»، نشریه فلسفه دین، دوره 19، شماره 2، تابستان 1401، صص 292-267.
فونتانا، دیوید (1385). روان‌شناسی دین و معنویت، ترجمه ساوار، قم: نشر ادیان.
کثیری، منصور و فاریاب، محمدحسین (1401). «نقش و جایگاه تجربه‌های نزدیک به مرگ در اثبات وجود روح»، نشریه معرفت، سال سی و یکم، شماره پنجم، مرداد، صص 59-70.
کجباف، محمدباقر و قاسمیان‌نژاد جهرمی، علی‌نقی و فرحناکیان، کمیل (1392). «تبیین رابطه روح و بدن با تکیه بر نظریه سیستم‌ها و تجربه‌های نزدیک به مرگ»، نشریه کلام اسلامی، سال بیست و دو، شماره 86، صص 129-148.
مودی، ریموند (1373). نور آنسوی، ترجمه حسین جلیلیان، تهران: نشر جمال الحق.
مودی، ریموند (1377). زندگی پس از زندگی، ترجمه شهناز انوشیروانی، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
مورس، ملوین (1388). ادراکات لحظات نزدیک به مرگ و تحولات روحی آن، ترجمه رضا جمالیان، تهران: نشر اطلاعات.
هیک، جان (1382). بُعد پنجم؛ کاوشی در قلمرو روحانی، ترجمۀ بهزاد سالکی، تهران: انتشارات قصیده‌سرا.
Cohen, M. (2004). Wittgenstein's Beetle and Other Classic Thought Experiments, Blackwell Publishing.
Deutsch, M. E. (2015). The Myth of the Intuitive: Experimental Philosophy and Philosophical Method, MIT Press.
Filippo, David San, (2006). An Overview of Near-Death Experience Phenomenon, Faculty Publications.27.
Fornasier, M. D. O. (2019). The Applicability of the Internet of Things (IoT) between Fundamental Rights to Health and to Privacy, Revista de Investigacoes Constitucionais,6(2), 297-321.
Greyson,Brusce (1983). “The Near–Death Experience Scale: construction, Reliabilitiy and validity”, journal of Nervous and Mental Disease, vol, 171.
Greyson,Brusce, (2000). Near-death experiences, In E. Cardena, S. J. Lynn, & S. Krippner (Eds), Varieties of anomalous experience: Examining the scientific evidence, , Washington DC, American Psychological Association, pp. 315-352.
Holden, M.J., (2010). Response to " Is it rational to extrapolate from the presence of consciousness during a flat EEG to survival of consciousness after death", journal of Near Death Studies, 29(2), 362-367.
Long, Jeffry & Perry, Paul (2010). Evidence of Afterlife, USA, Harpercollins e books.
Karlis,Osis & Haraldsson, Erlendur (1977). "Deathbed Observation by Physicians and Nurses: A Cross Cultural Survey,” The Journal of the American Society for Psychical Research, New York: 71-76.
Mays, R.G. & Mays,S,B. (2008). “The phenomenology of the self conscious mind”, Journal of Near-Death Studies, 27(1), 5-45.
Moody, R. (1975). Life after life, The investigation of a phenomenon survival of bodily death, Atlanta: GA: Mockingbird Books.
Moody, R. (1998). The light beyond, New York: NY: Bantam Books.
Sagan, Carl (1984). "The amniotic universe", in B. Greyson & c. P Flynn (eds.), The Near-death Experience: Problems, Prospects, Perspectives, USA: Springfield.
Parnia, Sam (2006). What happen when we die: a groundingbreak study into the nature of life and death, Hay House Inc.
Takagi, Yu & Nishimoto, Shinji, (2023a). Improving visual image reconstruction from human brain activity using latent diffusion models via multiple decoded inputs.
Takagi, Yu & Nishimoto, Shinji, (2023a). “High-resolution image reconstruction with latent diffusion models from human brain activity”, In Proceedings of the IEEE/CVF Conference on Computer Vision and Pattern Recognition, 14453–14463 (2023).
Tang, Jerry. LeBel , Amanda,. Jain, Shailee & Huth , Alexander G.(2023), “Semantic reconstruction of continuous language from non-invasive brain recordings”, Nature Neuroscience, volume 26, pages858–866.
Wartenberg, Thomas E. (2007), Thinking on Screen: Film as Philosophy, London and New York: Routledge.
Williams, Kevin R. (2002). “Nothing Better than Death: Insight fiom 62 of profound Near-Death Experiences”, Philadelphia, Xlibris Corporation.
Zaleski, carol (1987), Otherworld journeys, First Published, New York and Oxford: Oxford University Press.
 

  • تاریخ دریافت 01 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 04 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 04 اردیبهشت 1404