این پژوهش با هدف بررسی نسبت میان نظریه تشأن جلال‌الدین دوانی و تبیین صدراییِ وجود ذهنی، به تحلیل پیوند میان مبانی هستی‌شناختی و معرفت‌شناختی در سنت فلسفه اسلامی می‌پردازد. پژوهش با روش تحلیلی ـ تطبیقی و بر پایه مطالعه آثار دوانی و ملاصدرا نشان می‌دهد که برخی مؤلفه‌های محوری اندیشه دوانی، به‌ویژه نظریه «ذوق‌التأله» و مفهوم «تشأن»، واجد ظرفیت‌هایی نظری برای تفسیر وحدت‌محورِ نسبت وجود و معرفت‌اند. در این چارچوب، صور علمی نه به‌مثابه اموری مستقل، بلکه به‌عنوان شئون و مراتب ظهور حقیقت در ساحت ادراک فهم می‌شوند. همچنین نشان داده می‌شود که ملاصدرا این ظرفیت‌های مفهومی را در پرتو اصل اصالت وجود، قاعده بسیط‌الحقیقه و تبیین خاص خود از وجود ذهنی، در قالب دستگاهی فلسفی و منسجم بازصورت‌بندی کرده است. بر این اساس، وجود ذهنی در حکمت متعالیه صرفاً نظریه‌ای درباره بازنمایی ذهنی اشیاء نیست، بلکه در امتداد مبانی وجودشناختی و در نسبت با منطق وحدت در عین کثرت قابل فهم است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که برخی عناصر نظری موجود در اندیشه دوانی را می‌توان از زمینه‌های مفهومی مهم برای فهم و بازخوانی تبیین صدراییِ وجود ذهنی و پیوند ساختاری میان هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی در حکمت متعالیه به شمار آورد.