تاریخ فلسفه  اسلامی

تاریخ فلسفه اسلامی

تحلیل مبانی فلسفیِ معنای زندگی در فلسفۀ علامه طباطبایی و برخی از متفکران معاصر غرب (یاسپرس،‌ فرانکل و تیلور)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه معارف ،واحد اهواز،دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز،ایران
2 گروه فلسفه و کلام اسلامی ،واحد قم ،دانشگاه آزاد اسلامی،قم ،ایران
10.22034/hpi.2026.588185.1213
چکیده
پژوهش حاضر با عنوان «تحلیل مبانی فلسفیِ معنای زندگی در فلسفۀ علامه طباطبایی و برخی از متفکران معاصر غرب؛ یاسپرس، فرانکل و تیلور» درصدد تبیین امکان شکل‌گیری الگویی ترکیبی از معنای زندگی در پرتو گفت‌وگو میان دو سنت فکری متمایز است: از یک‌سو، رویکرد هستی‌شناختی حکمت متعالیه و مبتنی بر اصالت وجود، تشکیک در وجود و حرکت جوهری در فلسفۀ‌ علامه طباطبایی و از سوی دیگر، رویکرد وجودی، تفسیری و انسان‌محور در فلسفه‌ معاصر غرب. پرسش بنیادین پژوهش آن است که آیا می توان از تعامل این دو افق نظری، مدلی جامع برای معنابخشی به زندگی انسان ارائه کرد که هم به بعد متافیزیکی و حقیقت‌محور معنا وفادار بماند و هم تجربه زیسته و تاریخی انسان را فرو نگذارد؟ فرضیه اصلی پژوهش بر این نکته استوار است که در اندیشه‌ علامه طباطبایی، معنا ریشه در نسبت وجودی انسان با حقیقت مطلق و ساحت الهی دارد و از این‌رو واجد بنیانی هستی‌شناختی و فطری است؛ در حالی‌که در اندیشۀ متفکرانی چون یاسپرس، فرانکل و تیلور ـ در رویکردهای اگزیستانسیالیستی و هرمنوتیکی ـ بر نقش آگاهی، تجربه‌ فردی و زمینه‌های فرهنگی در شکل‌گیری معنا تأکید می ورزد. بر این اساس، روش پژوهش تحلیلی ـ تطبیقی بوده و یافته‌ها نشان می دهد که ترکیب این دو رویکرد می تواند به مدلی منسجم‌تر از معنای زندگی منجر شود که در آن، معنا نه صرفاً برساخته‌ ذهن یا فرهنگ، بلکه حاصل پیوند میان حقیقت وجودی و تجربه انسانی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 مرداد 1405

  • تاریخ دریافت 01 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 28 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 28 مرداد 1405